Advertisements
Breaking Newz:

Ας μιλήσουμε λιγάκι για το ελληνικό θέατρο

Ανήκω σε μία υποτιμημένη κατηγορία ανθρώπων, που προσλαμβάνουν και εκτιμούν την τέχνη με εντελώς προσωπικά κριτήρια, χωρίς να την εξαρτούν από παγιωμένες νόρμες και θεσμοθετημένες κατηγοριοποιήσεις. Είμαι επιφυλακτικός απέναντι σε ό, τι παρακολουθώ, κυρίως επειδή με ενδιαφέρει να συλλάβω την ουσία του (αν αυτή υπάρχει) πρωτογενώς, και όχι υπό το βάρος ειδικών παροτρύνσεων και εξεζητημένων συμβουλών (δες αυτό – θα σου ανοίξει τα μάτια). OΚ, ίσως είμαι και λίγο παραπάνω αντιδραστικός απ’ όσο θα έπρεπε. Μία έντονη παραίνεση μπορεί να μου προκαλέσει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το σκοπούμενο: ΑΠΕΧΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ.

Παρ’ όλα αυτά, τον τελευταίο καιρό έκανα φιλότιμες προσπάθειες να εξερευνήσω την καλλιτεχνική ζωή της Αθήνας, και συγκεκριμένα τα θεατρικά της δρώμενα, με όσο το δυνατόν πιο αντικειμενική και διαλλακτική διάθεση. Δηλαδή, δεν χαρακτήρισα τις παραστάσεις εμετικές και ακατάλληλες για σκεπτόμενα όντα με στοιχειώδες γούστο, πριν τις δω. Περίμενα πρώτα να περάσουν 5 λεπτά από την έναρξη.

Από τις πρόσφατες διαδρομές μου στις θεατρικές αίθουσες, έβγαλα μερικά – εύλογα, θέλω να πιστεύω – συμπεράσματα, που εύχομαι να σας προβληματίσουν. Και να μη σας προβληματίσουν, βέβαια, δεν τρέχει και τίποτα. Συμπεράσματα έβγαλα, δεν έβγαλα κονδυλώματα.

Το Overacting

Το πρώτο πράγμα που με ενοχλεί στους Έλληνες ηθοποιούς, είναι το μόνιμο overacting – η υπερβολική ερμηνεία ανεξαρτήτως σεναρίου και ρόλου. Είναι λες και έχουν προαποφασίσει ότι τα πάντα πρέπει να είναι εξόχως δραματοποιημένα, είτε πολύ καταθλιπτικά είτε υπέρμετρα χαρούμενα. Χρυσή τομή αποκλείεται να υπάρξει, στο μυαλό τους το ταλέντο και η εκδήλωση αυτού είναι συνυφασμένα με την εκφραστική ακρότητα. Φωνές, ουρλιαχτά, χειρονομίες, περιττές κινήσεις χορογραφημένες υστερικά. Τα πάντα εκτός μέτρου, γιατί, για κάποιον λόγο, η πιστή αναπαράσταση ενός συμβάντος, ενός συναισθήματος ή μιας φαντασιακής κατάστασης θα ήταν κάτι πολύ πεζό και mainstream, για να προτιμηθεί. Γεγονός που μας οδηγεί στο επόμενο σύμπτωμα:

Ο Σουρεαλισμός

Απ’ ό, τι έχω καταλάβει, όλες οι δραματικές σχολές στην Ελλάδα διδάσκουν στους μαθητές τους ότι, αν θέλουν να θεωρούνται καλοί ηθοποιοί, πρέπει οπωσδήποτε να είναι και weirdos ως άνθρωποι. Δεν ξέρω αν πρόκειται για κάποιο ατυχές αποκύημα μιας πολύ πληθωρικής κοσμοθεωρίας ή απλώς για ένα παρωχημένο marketing plan, αλλά δεν μπορεί να είναι τυχαίο που οι περισσότεροι ηθοποιοί στην Ελλάδα φέρονται σα να πρωταγωνιστούν 24/7 στο πιο σουρεαλιστικό έργο ζωής. Πεπεισμένοι πως για να γραφτούν στην ιστορία, πρέπει να οικοδομήσουν μια αλλόκοτη περσόνα και να την στηρίξουν απαρέγκλιτα πάνω στη σκηνή αλλά και εκτός αυτής, αδυνατούν να αντιμετωπίσουν ένα έργο με ωμότητα και ρεαλισμό. Η “κουλτούρα” πραγματώνεται και πιστοποιείται μόνο μέσα από διαλόγους του στυλ:

-Ένιωσες τον κεραυνό;

-Μα φυσικά, το έγραφε στην καρδιά σου.

-Κι αν το μουνί μου είναι ξινό;

-Τα ’πιασες τα λεφτά σου.

Κάθε τι άλλο θεωρείται πεζό και μικροαστικό γιατί, βασικά, μπορεί και να βγάζει νόημα, πράγμα απολύτως απαράδεκτο. ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΞΕΙΣ ΤΕΧΝΗ ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΑΚΑΤΑΝΟΗΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΤΕΛΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.

Το Κοινωνικό Μήνυμα

Ακόμη ένα πράγμα που με κάνει να δυσανασχετώ με το ελληνικό θέατρο, είναι η τάση δημιουργών, σκηνοθετών και κάθε λογής παραγόντων του, να με νουθετήσουν. Άραγε τους πέρασε ποτέ απ’ το μυαλό ότι ΔΕΝ ΘΕΛΩ; Η εκβιαστική συγκίνηση, το κήρυγμα και ο διδακτισμός είναι εντελώς περιττά όταν έχουμε να κάνουμε με τέχνη, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι ένας εκ των στόχων της τελευταίας είναι να σε παρασύρει σε ορισμένο συναισθηματικό σημείο με τρόπο, και όχι να σε σύρει με το ζόρι όπου βολεύει τον δημιουργό της. Η αμηχανία μου είναι απερίγραπτη, κάθε φορά που συνειδητοποιώ ότι μια παράσταση προσπαθεί να υποκαταστήσει τον μπαμπά μου (τον οποίο δεν άκουγα, έτσι κι αλλιώς, όταν ασκούσε τη γονική του υποχρέωση). Γιατί απλώς δεν παρατάνε την προσπάθεια και δεν μας αφήνουν να επεξεργαστούμε το υλικό τους με τα δικά μας εργαλεία; Δεν έχει και πολύ νόημα να τα κάνουν όλα μόνοι τους.

Η Ψευδαίσθηση Μεγαλείου

Τώρα θα αναφερθώ σε ένα ευρύτερο γνώρισμα του ψυχισμού των Ελλήνων, που βεβαρημένο από τον ήδη διογκωμένο εγωκεντρισμό των θεατρανθρώπων, οδηγεί σε μια άφατη κατάσταση πολιτιστικής αστειότητας. Η ψευδαίσθηση μεγαλείου που μαστίζει ηθοποιούς και σκηνοθέτες, θα ήταν απλώς αστεία, αν δεν ήταν εξαιρετικά νοσηρή. Νομίζω πως, γενικά, το θέατρο θα ήταν ένα πολύ πιο φιλόξενο και προσιτό μέρος, αν τα πρόσωπα που το απαρτίζουν, σταματούσαν να έχουν τόσο μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους. Μερικές φορές αισθάνομαι ότι το Εγώ τους κουκουλώνει τη δημιουργία τους ή ότι η δημιουργία τους είναι τόσο άρρηκτα συνδεδεμένη με το Εγώ τους, που καταντάει βαρετή αυτοπροσωπογραφία. Seriously guys, δεν θέλουμε να γίνουμε φίλοι σας, όσο γαμάτοι κι αν νομίζετε πως είστε. Κάντε μια προσπάθεια να διαχωρίσετε το ταμπεραμέντο από τη δουλειά σας και, προς θεού, σταματήστε να παίρνετε τον εαυτό σας τόσο στα σοβαρά.

Η Φτήνια

Παραδέχομαι ότι οι καιροί δεν ενδείκνυνται για μεγαλειώδη θεάματα πολυτελείας (αν και η οικονομική κρίση λειτουργεί περισσότερο προσχηματικά παρά ουσιαστικά για την μείωση των budget). Καταλαβαίνω, επίσης, ότι το χρήμα δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εικαστική ή εμπορική επιτυχία του εκάστοτε θεατρικού εγχειρήματος. Απαιτούνται και άλλα πράγματα, όπως ταλέντο, μεράκι, συνεργασία, καλό μάρκετινγκ, επικλήσεις στον Σατανά κλπ. Αλλά δεν μπορώ σε καμία περίπτωση να δικαιολογήσω την απόλυτη υλικοτεχνική ένδεια, είτε αυτή πλασάρεται ως καλλιτεχνική άποψη είτε ως πολιτικό statement. Γιατί, guess what, συνήθως δεν είναι τίποτα απ’ τα δύο. Πρόκειται απλώς για μεγάλη φτήνια και αντιστρόφως ανάλογου μεγέθους αρχίδια, που δεν τολμάνε να την παραδεχτούν. Όχι άλλα προχειροστημένα μελοδράματα εν είδει βαριάς τέχνης, όχι άλλες μεγαλόσχημες παραγωγές με καμένα λαμπάκια.

Τα “Ονόματα”

Η επιτυχία είναι συνάρτηση πολλών παραμέτρων και πολύ σύνθετη ως έννοια. Σε μία χώρα που κατακλύζεται από επαγγελματίες με ελλιπή παιδεία (όπως, καλή ώρα, η Ελλάδα) είναι αναμενόμενο η επιτυχία και τα παρεπόμενά της να μην τυχαίνουν σωστής διαχείρισης, με αποτέλεσμα τη δημιουργία των περίφημων “Oνομάτων”. Πρόκειται για ανθρώπους (ηθοποιούς και σκηνοθέτες εν προκειμένω) που αφήνουν το ψώνιο και τη ματαιοδοξία τους να υπερσκελίσουν την όποια καλλιτεχνική τους υπόσταση (κι αυτή σαθρότατη τις περισσότερες φορές), μετατρέποντας σταδιακά την θεατρική σκηνή σε τσιφλίκι ατομικής αυτοεπιβεβαίωσης. Στο τέλος, ανεξάρτητα από το αν ο καλλιτέχνης εμφορείται από αξιοσημείωτη ή μη, υποκριτική αξία, καταλήγει να ανεβάζει παραστάσεις απλώς για να τις ανεβάσει, ώστε να τραφεί η ακόρεστη αυταρέσκειά του αφενός, και να εξασφαλιστούν οι διάφοροι παρατρεχάμενοί του, αφετέρου. Ένας φαύλος κύκλος που δεν προάγει τίποτα, πέρα από την επανάληψη της μετριότητας.

Η περιήγησή μου στα θέατρα της Αθήνας συνεχίζεται. Μην διστάσετε να μου στείλετε τις προτάσεις σας.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: